Kaszuby - historia tej ziemi i jej mieszkańców nierozłącznie związana jest z dziejami Pomorza. To kraina geograficzna, etniczna i kulturowa, w której od wieków ścierały się "dwa światy" - słowiański i germański.
O prapoczątek nazw Cassubia, Kaszuby, Kaszubi spierali się językoznawcy, etnografowie i historycy. Ich etymologia sprawiała niemało problemów. Nazwa Cassubia pojawiła się po raz pierwszy w dokumencie papieża Grzegorza IX w 1238 roku i oznaczała "wschodnią część państwa" na Pomorzu Zachodnim. Nie były to, oczywiście, Kaszuby w dzisiejszym układzie terytorialnym.
W XIII wieku Cassubia sięgała daleko na zachód, po dzisiejszy Białogard i Szczecinek. Pierwszą monograficzną 'Historię Kaszubów" napisał w XIX wieku dr Aleksander Majkowski, działacz kaszubski, założyciel pisma "Gryf", które utożsamiało się z hasłem "co kaszubskie to polskie". Majkowski był również lekarzem i pisarzem.Jego wydane po kaszubsku "Żece i przigode Remusa" ("Życie i przygody Remusa") są bardzo ważnym dziełem w dorobku kaszubszczyzny.
Prof. Gerard Labuda, znakomity znawca dziejów średniowiecza - mediawista, autorytet w dziedzinie tematyki pomorskiej i kaszubskiej, od lat przygotowuje monumentalną, wielotomową historię Kaszub i Kaszubów.

Prof. Józef Borzyszkowski - historyk z Uniwersytetu Gdańskiego pisze, iż Kaszuby to nazwa "uformowana przez Słowian w okresie wędrówek ludów" już w V-VII wieku. Tak bowiem określano plemiona słowiańskie "z południowychbrzegów Bałtyku". Nazwa ta znana była również dużo wcześniej na Rusi i w Rzymie.

Dzieje obecnego obszaru Kaszub wiążą się z dynastią książąt Pomorza Gdańskiego zwanych "dynastią kaszubską", zapoczątkowaną na przełomie X i XI wieku. Założyciel tej dynastii przyjął najprawdopodobniej chrzest w Gdańsku w 997 roku z rąk praskiego biskupa Wojciecha. Gdańsk był bardzo ważnym ośrodkiem dla Pomorza i Kaszubów. Wiadomo, że na Pomorzu od XII wieku było kilka kaszubskich (pomorskich) księstw, które jednak nigdy nie zostały zjednoczone w jeden organizm państwowy. Najbardziej znanym władcą był Świętopełk II zwany "Wielkim" - pierwszy dostrzegł zagrożenie ze strony Krzyżaków. Jego syn - Mściwoj II nie miał uprawnień do sukcesji. W 1282 roku (na mocy układu w Kępnie) swoim spadkobiercą uczynił księcia wielkopolskiego Przemysława II. Ten akt pozwolił 13 lat po śmierci Mściwoja II koronować się Przemysławowi II na rex Poloniae et dux Pomeranorum. On też zapoczątkował scalanie rozbitych ziem polskich.
Losy Kaszub związane są ściśle z dziejami państwa polskiego w okresie wojen polsko-krzyżackich i najazdów szwedzkich. Po 1466 roku i klęsce krzyżackiej na Pomorzu, ziemie te wróciły do Polski i pozostały przy koronie aż do pierwszegorozbioru (1772 r.).
Kaszubi jednak dalej trwali przy polskości.